Onderzoeks­plicht en EED-audit: de regels voor grote verbruikers

De onderzoeksplicht geldt voor locaties in bedrijfstakken waarvoor het Rijk de milieuregels maakt, met een verbruik vanaf 10 miljoen kWh of 170.000 m³ aardgasequivalent per jaar. Zij doen eens in de 4 jaar een eigen energiebesparingsonderzoek in plaats van de erkende maatregelenlijst te volgen. De EED-auditplicht is een aparte plicht voor grote ondernemingen.^RVORVO

Stand van 15 oktober 2026. Voor 2027 ligt een voorstel klaar dat de onderzoeksplicht voor 28 bedrijfstakken laat vervallen.

Drie plichten naast elkaar

Grote verbruikers krijgen vaak met meer dan één plicht te maken. Het helpt om ze uit elkaar te houden.

De informatieplicht en de onderzoeksplicht horen allebei bij de energiebesparingsplicht. De onderzoeksplicht gaat alleen over de activiteiten op de locatie. Voor het gebouw blijft ook bij grote verbruikers de informatieplicht gelden.^RVORVO De EED-auditplicht komt uit een Europese richtlijn en kijkt naar de hele onderneming.^RVO

Wie heeft de onderzoeksplicht?

Twee voorwaarden moeten allebei kloppen.^RVORVO

• De locatie hoort bij een bedrijfstak waarvoor het Rijk onder de Omgevingswet de milieuregels bepaalt. Dat zijn de bedrijfstakken uit afdeling 3.3 tot en met 3.11 van het Besluit activiteiten leefomgeving.
• De locatie verbruikt 10 miljoen kWh elektriciteit of 170.000 m³ aardgasequivalent per jaar of meer.

Voor deze locaties geldt de erkende maatregelenlijst niet voor de activiteiten. Zij moeten zelf onderzoeken welke maatregelen zich in 5 jaar of minder terugverdienen.^RVO Zit je locatie onder deze grens, lees dan valt je bedrijf onder de energiebesparingsplicht.

Wat moet er in het onderzoek?

Het onderzoek zoekt energiebesparende en CO₂-verminderende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Het gaat over de activiteiten. Gebouwmaatregelen vallen erbuiten, tenzij ze het energiegebruik van de activiteiten beïnvloeden. Je meldt ook welke maatregelen je in de vorige periode hebt uitgevoerd.^RVO

Het rapport bevat onder meer deze onderdelen:^RVO

1. een beschrijving van de locatie en de installaties;
2. een energieanalyse;
3. een analyse van de productieapparatuur;
4. een lijst van kosteneffectieve maatregelen;
5. een basischeck van de energiezorg;
6. een uitvoeringsplan.

Wie de activiteiten uitvoert, levert het rapport in bij het bevoegd gezag. Dat is meestal de gemeente, voor complexe bedrijven de provincie. De omgevingsdienst voert het werk uit. Een adviseur mag dat doen met een machtiging. De verantwoordelijkheid voor de inhoud blijft bij jou.^RVO

De data

De laatste ronde had als uiterste datum 1 december 2023. Voor locaties die op die datum al een meldplicht hadden, is 1 december 2027 de volgende uiterste datum. Tot die datum is formeel de drijver van de inrichting verantwoordelijk, door het overgangsrecht van de Omgevingswet.^RVO

De EED-auditplicht

De EED-auditplicht komt uit de Europese richtlijn energie-efficiëntie. Hij geldt voor grote ondernemingen die geen mkb zijn: met 250 fte of meer, of met een omzet van meer dan €50 miljoen én een balanstotaal van meer dan €43 miljoen. Deelnemingen en verbonden ondernemingen tellen mee.^RVO

Een auditplichtige onderneming rapporteert eens in de 4 jaar aan RVO. Wie niet op tijd rapporteert, kan van RVO een last onder dwangsom krijgen.^RVO Een rapport is niet nodig als de hele onderneming een energiemanagementsysteem heeft volgens ISO 50001, of ISO 14001 samen met ISO 14051, of een erkend keurmerk dat de hele onderneming dekt. Je registreert dat wel bij RVO.^RVO

De herziene Europese richtlijn legt de grens bij een energiegebruik van 10 TJ of meer per jaar. Die regels gelden in Nederland nog niet (stand van 15 oktober 2026).^RVO

Onderzoeksplicht en EED-audit: het verschil

De twee lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde.^RVO

• Reikwijdte: de EED-audit kijkt naar de hele onderneming, ook naar gebouwen en zakelijk vervoer. De onderzoeksplicht kijkt naar de activiteiten op één locatie.
• Rekenmethode: de EED-audit rekent met een analyse van de kosten over de hele levensduur. De onderzoeksplicht rekent met een terugverdientijd van 5 jaar.
• Extra eisen: de onderzoeksplicht vraagt ook naar CO₂-verminderende maatregelen, naar onbenutte warmtestromen en om een uitvoeringsplan.

Heb je allebei, dan lever je ze apart in: de EED-audit bij RVO, het onderzoek aan het bevoegd gezag.^RVORVO

Wat het oplevert

In de ronde van 2023 leverden 3.078 locaties een onderzoek in. Dat is 76% van de geschatte groep. Tussen 2021 en 2023 voerden ze 8.500 maatregelen uit, goed voor ongeveer 35 PJ besparing per jaar. Er staan nog 8.400 kosteneffectieve maatregelen open, goed voor ongeveer 36 PJ per jaar (stand 1 mei 2026).^RVO Voor de EED-audit kwamen in de derde ronde 2.600 meldingen binnen.^RVO

Wat verandert er in 2027?

Het voorstel van 23 april 2026 laat de onderzoeksplicht vervallen voor 28 bedrijfstakken met eenvoudige of vergelijkbare processen, of met veel energiegebruik in het gebouw. Zij gaan naar de informatieplicht met de erkende maatregelenlijst.^IPLO

Voorbeelden uit die lijst: sport en recreatie, veehouderij, glastuinbouw, ziekenhuizen, laboratoria, chemische wasserijen, garages en autoschadeherstel, tankstations en de bouw.^IPLO Het ministerie onderzoekt ook hoe de EED-audit en de onderzoeksplicht beter op elkaar kunnen aansluiten.^IPLO De geplande start is 1 juli 2027.^IPLO Tot het besluit in het Staatsblad staat, geldt de huidige regel. Lees ook de erkende maatregelenlijst uitgelegd en de gids valt je bedrijf eronder.

Veelgestelde vragen

Vanaf welk verbruik heb ik de onderzoeksplicht?

Vanaf 10 miljoen kWh of 170.000 m³ aardgasequivalent per jaar, op een locatie in een bedrijfstak van het Rijk.^RVO

Geldt de onderzoeksplicht ook voor mijn gebouw?

Nee, alleen voor de activiteiten. Voor het gebouw meld je via de informatieplicht.^RVORVO

Wie is een grote onderneming voor de EED?

Een onderneming met 250 fte of meer, of met meer dan €50 miljoen omzet én meer dan €43 miljoen balanstotaal.^RVO

Heb ik met ISO 50001 nog een EED-audit nodig?

Nee, als het systeem de hele onderneming dekt. Je registreert het wel bij RVO.^RVO